Διαγνωστική προσέγγιση υπερτασικού ασθενούς

Συσχέτιση ΑΠ και Καρδιοαγγειακών Συμβαμάτων
Η ΑΥ διαγνωσμένη είτε σε περιβάλλον ιατρείου είτε με μεθόδους καταγραφής ΑΠ στην καθημερινή ζωή, έχει ανεξάρτητη και γραμμική συσχέτιση με την επίπτωση αρκετών καρδιαγγειακών επεισοδίων (αιμορραγικά εγκεφαλικά, ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια, έμφραγμα του μυοκαρδίου, αιφνίδιο θάνατο, καρδιακή ανεπάρκεια και περιφερική αποφρακτική αρτηριοπάθεια), καθώς και νεφρική νόσο τελικού σταδίου. Επιδημιολογικά δεδομένα επίσης συνδέουν στενά την υπέρταση με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής, ενώ υπάρχουν στοιχεία τα οποία συνδέουν τις πρώιμες αυξήσεις της ΑΠ με αυξημένο κίνδυνο έκπτωσης της διανοητικής λειτουργίας και τελικά άνοια.

Μεθοδολογία μέτρησης Αρτηριακής Πίεσης
Η μέτρηση της ΑΠ στο ιατρείο μπορεί να διενεργείται αξιόπιστα με την κλασική μέθοδο του σφυγμομανόμετρου και του στηθοσκοπίου όπως επίσης και με σύγχρονα αυτόματα πιστοποιημένα σφυγμομανόμετρα του βραχίονα.

Για την ακριβή διάγνωση της αρτηριακής υπέρτασης είναι σημαντικό να τηρείται ευλαβικά η μεθοδολογία της μέτρησης της ΑΠ όπως παρατίθεται:

  • Οι ασθενείς πρέπει να κάθονται άνετα σε ένα ήσυχο περιβάλλον για 5 λεπτά πριν να ξεκινήσετε τις μετρήσεις της ΑΠ.
  • Θα πρέπει να καταγράφονται τρεις μετρήσεις ΑΠ, με διαφορά 1-2 λεπτών, και πρόσθετες μετρήσεις μόνο εάν οι δύο πρώτες μετρήσεις διαφέρουν κατά >10 mmHg. Η ΑΠ καταγράφεται ως ο μέσος όρος των δύο τελευταίων τιμών.
  • Χρησιμοποιήστε μια τυπική περιχειρίδα (πλάτος 12-13 cm και μήκος 35 cm) για τους περισσότερους ασθενείς, υπάρχουν όμως διαθέσιμες μεγαλύτερες (περιφέρεια χεριού >32 cm) και μικρότερες περιχειρίδες.
  • Ο ασθενής πρέπει να είναι καθιστός με στηριγμένη την πλάτη και τον βραχίονα (για την αποφυγή ισομετρικών μυϊκών συστολών, οι οποίες αυξάνουν την ΑΠ και η περιχειρίδα πρέπει να τοποθετείται στο ύψος της καρδιάς.
  • Όταν χρησιμοποιείτε ακουστικές μεθόδους, χρησιμοποιήστε τη φάση I και V (αιφνίδια μείωση/εξαφάνιση) των ήχων Korotkoff, για να αναγνωρίσετε ΣΑΠ και ΔΑΠ, αντίστοιχα.
  • Μετρήστε την ΑΠ και στους δύο βραχίονες κατά την πρώτη επίσκεψη, για να εντοπίσετε πιθανή διαφορά μεταξύ των βραχιόνων (ένδειξη περιφερικής αρτηριακής νόσου). Χρησιμοποιήστε τον βραχίονα με την υψηλότερη τιμή ως σημείο αναφοράς.
  • Μετρήστε την ΑΠ 1 λεπτό και 3 λεπτά μετά την έγερση από καθιστή θέση σε όλους τους ασθενείς στην πρώτη επίσκεψη, για να αποκλειστεί η ορθοστατική υπόταση.
  • Καταγράψτε τον καρδιακό ρυθμό και χρησιμοποιήστε ψηλάφηση παλμών για να αποκλείσετε αρρυθμία.

Καταγραφή Αρτηριακής Πίεσης εκτός ιατρείου
Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης εκτός περιβάλλοντος ιατρείου και η καταγραφή πολλαπλών τιμών σε συνθήκες καθημερινής ζωής είναι πλέον εφικτή με την πρόοδο της τεχνολογίας και έρχεται να αναδείξει πιο αντιπροσωπευτικά το «υπερτασικό φορτίο» του ασθενούς.

Οικιακή Καταγραφή Αρτηριακής Πίεσης (HBPM)
Η οικιακή καταγραφή ΑΠ (Home Blood Pressure Measurement – HBPM) είναι ο μέσος όρος όλων των μετρήσεων ΑΠ που εκτελούνται με ημιαυτόματο, πιστοποιημένο σφυγμομανόμετρο για 6-7 συνεχόμενες ημέρες, πρωί και βράδυ, πριν από κάθε επίσκεψη στον γιατρό.

Σε σύγκριση με τις μετρήσεις ΑΠ ιατρείου, οι τιμές HBPM είναι συνήθως χαμηλότερες και το διαγνωστικό όριο τιμών για τη διάγνωση της ΑΥ είναι ≥135/85 mmHg (ισοδύναμο στο ιατρείο ΑΠ ≥140/90 mmHg).

24ωρη Καταγραφή Αρτηριακής Πίεσης (ΑBPM)
Η περιπατητική καταγραφή ΑΠ (Ambulatory Blood Pressure Measurement – ABPM) παρέχει τον μέσο όρο των μετρήσεων της ΑΠ για μια καθορισμένη περίοδο, συνήθως 24 ωρών. Η συσκευή είναι τυπικά προγραμματισμένη να καταγράφει ΑΠ σε διαστήματα 15 – 30 λεπτών και συνήθως παρέχονται μέσες τιμές ΑΠ ημέρας και νύχτας για 24 ώρες.

Οι τιμές ABPM είναι, κατά μέσο όρο, χαμηλότερες από τις τιμές ΑΠ γραφείου και ο διαγνωστικός ουδός για την ΑΥ είναι ≥130/80 mmHg για το 24ωρο ή ≥135/85 mmHg για τον μέσο όρο της ημέρας και ≥120/70 mmHg για τον μέσο όρο της νύχτας. Οι τιμές αυτές θεωρούνται ισοδύναμες με ΑΠ ιατρείου ≥140/90 mmHg.

Οι τιμές της ABPM συνιστούν καλύτερο προγνωστικό δείκτη για την εμφάνιση βλάβης οργάνων στόχων και έχει στενότερη σχέση με τη νοσηρότητα και θνητότητα της νόσου από την καταγραφή ΑΠ ιατρείου.

Κατάταξη Βαρύτητας Αρτηριακής Υπέρτασης
Για την καλύτερη εκτίμηση του κινδύνου του ασθενούς έχει κατηγοριοποιηθεί η ΑΥ σε τρία στάδια βαρύτητας, τα οποία φαίνονται στον παρακάτω πίνακα, με τη σημείωση ότι αυτή έχει γίνει με βάση τιμές μετρήσεων ιατρείου.

Διαγνωστική προσέγγιση – Εκτίμηση κινδύνου υπερτασικού ασθενούς
Ο κίνδυνος κάθε ασθενούς για εμφάνιση θανατηφόρων ή μη καρδιαγγειακών ή εγκεφαλικών επεισοδίων εκτός της βαρύτητας της αρτηριακής πίεσης εξαρτάται και από πολλούς άλλους παράγοντες, οι οποίοι οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη στην κλινική εκτίμηση και στον θεραπευτικό σχεδιασμό του υπερτασικού ασθενούς.

Η διαγνωστική λοιπόν προγνωστική προσέγγιση και διαχρονική παρακολούθηση του υπερτασικού ασθενούς οφείλουν να είναι προσεκτικές, πολύπλευρες και σε βάθος!
Τα αναγκαία βήματα είναι:

  • Διάγνωση και σταδιοποιήση αρτηριακής υπέρτασης
    Για τη διάγνωση της ΑΥ δεν αρκεί μία μέτρηση, όπως αναλύθηκε παραπάνω. Για την επιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό της διάγνωσης χρησιμεύει στις ημέρες μας η 24ωρη καταγραφή ΑΠ.
  • Διερεύνηση αιτιολογίας
    Στην πρώτη εκτίμηση του ασθενούς, ιδιαίτερα νεαρής ηλικίας, οφείλει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ύπαρξης δευτεροπαθούς ΑΥ. Η επίπτωσή της είναι μικρή (5-10%), αλλά η αντιμετώπισή της χρήζει αντιμετώπισης της βασικής αιτίας, η οποία είναι συνήθως νεφραγγειακή υπέρταση, νεφρική παρεγχυματική νόσος, πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός, φαιοχρωμοκύτωμα, σύνδρομο άπνοιας ύπνου ή χρήση ουσιών.
  • Εκτίμηση προσβολής οργάνων στόχων
    Η εκτίμηση οφείλει να είναι πλήρης κατά την πρώτη επίσκεψη-εκτίμηση του ασθενούς και να επαναλαμβάνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα για την επαναξιολόγησή του. Η μεθοδολογία συστηματικής εκτίμησης περιλαμβάνει την εκτίμηση των διαφόρων οργάνων στόχων με διαφορετικές κατά περίπτωση τεχνικές.

Καρδιά

  • ΗΚΓεπιφανείας: Χρειάζεται σε τακτικά διαστήματα για την εκτίμηση παραμέτρων υπερτροφίας και τη μελέτη του ρυθμού (π.χ. ανίχνευση κολπικής μαρμαρυγής)
  • Ηχωκαρδιογράφημα: Αποτελεί την πλέον ευαίσθητη μέθοδο μελέτης της καρδιακής υπερτροφίας αλλά και της συστολικής και διαστολικής λειτουργίας.
  • Δυναμικές ή ανατομικές μελέτες (δοκιμασία κόπωσης, stress echo, σπινθηρογράφημα ή αξονική στεφανιογραφία) απαιτούνται μόνον για διερεύνηση συμπτωματολογίας στηθάγχης.

Νεφρά

  • Τακτική εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας με μέτρηση κρεατινίνης αίματος, eGFR και ποσοτικοποίηση της λευκωματουρίας (σε συλλογή ούρων 24ώρου) και του λόγου αλβουμίνης/κρεατινίνη (σε πρωινό δείγμα ούρων) είναι αρκετή για την ανίχνευση της νεφρικής προσβολής.

Οφθαλμοί

  • Βυθοσκόπηση: Είναι απαραίτητη στην αρχική εκτίμηση και ιδιαίτερα σε υπερτασική κρίση για την ανίχνευση προσβολής των οφθαλμικών αρτηριών, εξιδρωμάτων, μικροαιμορραγιών ή οιδήματος της οπτικής θηλής.

Εγκέφαλος

  • Μαγνητική Τομογραφία: Αποτελεί την ιδεώδη μέθοδο για τη μελέτη της υπερτασικής βλάβης (ατροφία, μικροέμφρακτα, μικροαιμορραγίες, εκφύλιση λευκής ουσίας) αλλά λόγω της διαθεσιμότητας και του κόστους περιορίζεται σε ασθενείς με συμπτωματολογία νευρολογικών ή διανοητικών διαταραχών.

Περιφερικά αγγεία

  • Τriplex καρωτίδων: Μελέτη εκλογής για την ανίχνευση αθηρωματικών πλακών και τη μέτρηση του πάχους έσω-μέσου χιτώνα (ΙΜΤ) – ευρήματα με προγνωστική σημασία.
  • Μέτρηση της ταχύτητας σφυγμικού κύματος (Pulse Wave Velocity): Μετράται υπερηχογραφικά με τη μέτρηση της χρονικής καθυστέρησης του σφυγμικού κύματος από το αορτικό τόξο μέχρι τη μηριαία (ΦΤ<10m/sec) και αναδεικνύει την αύξηση της σκληρίας (stiffness) των μεγάλων αγγείων.
  • Λόγος πίεσης σφυρού-βραχίονα (ΦΤ: 0,9-1,2): Μετράται με σφυγμομανόμετρο και συσκευή Doppler μελέτης αγγείων η ΣΑΠ στην βραχιόνιο αρτηρία και την πρόσθια και οπίσθια κνημιαία. Τιμές <0,9 είναι δηλωτικές περιφερικής αρτηριοπάθειας.

Συνοπτικά
Η αρτηριακή πίεση είναι σημαντικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Αποτελεί ευρύτατα διαδεδομένη νόσο, ιδιαίτερα σε μεσήλικες και ηλικιωμένους, προσβάλλει τα πλέον ευγενή όργανα του σώματος (καρδιά, εγκέφαλο και νεφρά) και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο των ασθενών για θανατηφόρα καρδιαγγειακά επεισόδια αλλά και για αναπηρία. Ως εκ τούτου, η διαγνωστική προσέγγιση και εκτίμηση του υπερτασικού ασθενούς οφείλει να εστιάζεται τόσο στη σωστή διάγνωση της ΑΥ, τη μελέτη του υπερτασικού φορτίου, την καταγραφή των παραγόντων κινδύνου καθώς και την επίπτωσή της στα όργανα στόχους. Με τη σωστή εκτίμηση μπορεί να χαραχθεί και η βέλτιστη θεραπευτική αντιμετώπιση.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία
Thomas Unger,Cladio Borghi, Fadi Charchar et al. 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines. Hypertension 2020;75 (6):1334-1357.
Bryan Williams, Giuseppe Mancia, Wilko Spiering et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension
European Heart Journal 2018;39: 3021-3104.

Η πορεία της πανδημίας

Γράφημα 1 – Cumulative confirmed Covid-19 deaths per million people

Σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Nature στις 18 Νοεμβρίου 2021, η πανδημία της Covid-19 θα μπορούσε να κοστίσει επιπλέον 300.000 ζωές στην Ευρώπη σε πολίτες από 19 χώρες, που είτε δεν έχουν ακόμη μολυνθεί από τον ιό είτε δεν έχουν ακόμα εμβολιαστεί.

 

Τα μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν στη συγκεκριμένη μελέτη, προβλέπουν επίσης ότι η πανδημία θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίπου ένα εκατομμύριο εισαγωγές στα νοσοκομεία της Ευρώπης, ορισμένες από τις οποίες θα συνέβαλλαν στον αριθμό των θανάτων που η μελέτη προβλέπει. Ωστόσο, οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν ότι οι εκτιμήσεις τους είναι οι μέγιστοι δυνατοί αριθμοί που μπορεί να επιτευχθούν, υπό την προϋπόθεση ότι όλοι οι περιορισμοί κατά της πανδημίας θα αρθούν και οι επαφές μεταξύ των ατόμων θα έχουν επιστρέψει στα προ πανδημίας επίπεδα. Σύμφωνα με το Nature, η συγκεκριμένη ανάλυση δημοσιεύτηκε ως «προεκτύπωση» στον διακομιστή medRxiv και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομότιμους επιστήμονες.

Πίνακας 1

Ταυτόχρονα, σε μια πιο πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature στις 2 Φεβρουαρίου 2022, τα άτομα που μολύνονται με SARS-CoV-2 και έχουν κάνει τις τρεις δόσεις εμβολίου για την Covid-19, είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν την παραλλαγή Omicron και όχι την παραλλαγή Delta, λόγω της ικανότητας της Omicron να αποφεύγει το ανοσοποιητικό σύστημα, σύμφωνα με δεδομένα που δημοσιεύτηκαν στις ΗΠΑ.

 

Σύμφωνα πάντα με το άρθρο που δημοσιεύτηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό, ένας τρόπος με τον οποίο ορισμένες παραλλαγές του ιού μπορούν να γίνουν κυρίαρχες, είναι η αύξηση της μεταδοτικότητάς τους, μέσω ταχύτερης αναπαραγωγής ή ενισχυμένης ικανότητας εξάπλωσης εκτός του σώματος. Μια άλλη οδός που οδηγεί στην κυριαρχία μιας μετάλλαξης, είναι η αυξημένη ικανότητα «διαφυγής» από το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, το οποίο έχουν μάθει να αναγνωρίζουν – είτε μέσω μόλυνσης είτε μέσω εμβολιασμού.

Πίνακας 2

Έχοντας λοιπόν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις, σας παρουσιάζουμε τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την πανδημία, στην προσπάθειά μας να συμβάλουμε αποτελεσματικά στην καλύτερη ενημέρωση αλλά και στην καλλιέργεια ενός δημιουργικού τρόπου σκέψης, που είναι απαραίτητος για την επιστημονική κοινότητα.

 

Συνολικοί επιβεβαιωμένοι θάνατοι ανά εκατομμύριο ανθρώπους
Στο γράφημα 1 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τον συνολικό αριθμό επιβεβαιωμένων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες χώρες, από την αρχή της πανδημίας έως σήμερα. Στο γράφημα αυτό περιλαμβάνονται αναπτυγμένες χώρες από όλο τον κόσμο, χώρες με αρκετά υψηλό αριθμό θανάτων σε σύγκριση με άλλες, αλλά και χώρες με σημαντικά χαμηλότερο αριθμό θανάτων.

Αντίστοιχα, στον πίνακα 1 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τους συνολικούς θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές χώρες και σε ορισμένες χώρες από γεωγραφικές περιοχές εκτός Ευρώπης που έχουν πετύχει σημαντικά θετικά αποτελέσματα. Η κατάταξη γίνεται με βάση τον επιβεβαιωμένο αριθμό θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους (από τους περισσότερους προς τους λιγότερους).

Υπενθυμίζουμε στους αναγνώστες ότι, όπως μας ενημερώνει το Our World in Data, τα γραφήματα και το πλήρες σύνολο δεδομένων για την πανδημία Covid-19 προέρχονται από το Johns Hopkins University (JHU). Ο πίνακας εργαλείων του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και το σύνολο δεδομένων συντηρούνται από μια ομάδα στο Center for Systems Science and Engineering (CSSE), η οποία τα επεξεργάζεται.

 

Γράφημα 2 – Daily new confirmed Covid-19 deaths per million people

Καθημερινοί νέοι επιβεβαιωμένοι θάνατοι από Covid-19 ανά εκατομμύριο ανθρώπους
Αντίστοιχα, στο γράφημα 2 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τον ημερήσιο αριθμό επιβεβαιωμένων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες χώρες, από την αρχή της πανδημίας έως σήμερα. Στο γράφημα αυτό περιλαμβάνονται αναπτυγμένες χώρες από όλο τον κόσμο, χώρες με αρκετά υψηλό ημερήσιο αριθμό θανάτων σε σύγκριση με άλλες, αλλά και χώρες με σημαντικά χαμηλότερο, έως και μηδενικό, ημερήσιο αριθμό θανάτων.

 

Στον πίνακα 2 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τους ημερήσιους θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους στις επιλεγμένες χώρες από τον κόσμο που αναφέρονται στο γράφημα 2. Η κατάταξη γίνεται με βάση τον επιβεβαιωμένο αριθμό ημερήσιων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους (από τους περισσότερους προς τους λιγότερους).

 

Share of people vaccinated against Covid-19, Feb 24, 2022

Εμβολιασμοί
Στο γράφημα που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε το ποσοστό των εμβολιασμένων πολιτών μιας χώρας ενάντια στην Covid-19 μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου 2022. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι εντύπωση μας προκαλεί το χαμηλό ποσοστό εμβολιασμένων στη Ρωσία, μια χώρα που έχει δικό της εμβόλιο και παραγωγική ικανότητα να παράγει εμβόλια.

 

Ίσως, αν λάβουμε υπόψη μας και τα τελευταία γεγονότα που διαδραματίζονται στην περιοχή, αλλά και τους πίνακες που δημοσιεύονται και αναφέρονται στους συνολικούς και νέους επιβεβαιωμένους θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους, να μας δίνεται η ευκαιρία να κάνουμε υποθέσεις για το πώς κάποιες χώρες θέτουν τις προτεραιότητες στην πολιτική τους.

Στη συνέχεια, και λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις, ιδιαίτερα στο πεδίο των εμβολιασμών, παραθέτουμε πίνακες που συγκρίνουν, κάτω από αυτές τις νέες συνθήκες, τα ποσοστά των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων που οδηγούν σε εισαγωγές στα νοσοκομεία, στις ΜΕΘ και σε θανάτους, σε σχέση με τα προηγούμενα κύματα. Τα διαγράμματα αυτά, που προέρχονται από επιλεγμένες χώρες, οπτικοποιούν τις κύριες μετρήσεις που αφορούν την πανδημία Covid-19, σε σχέση με την κορύφωση του τελευταίου κύματος, όταν ο πληθυσμός δεν είχε ευρέως εμβολιαστεί.

Γράφημα 1: Ισπανία – How do key Covid-19 metrics compare to the early 2021 peak in Spain?

Οι διαφορές που μπορεί να παρουσιάζονται ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες αλλά και μεταξύ των κυμάτων της πανδημίας, μπορεί να προκύπτουν από παράγοντες όπως: ο αριθμός των δόσεων των εμβολίων που χορηγήθηκαν ανά άτομο, η ανοσία που αναπτύχθηκε από προηγούμενες λοιμώξεις, οι κυρίαρχες παραλλαγές του ιού ανάμεσα στον πληθυσμό μιας χώρας, τα δημογραφικά στοιχεία του πληθυσμού, αλλά και τα δημογραφικά στοιχεία των ατόμων που έχουν εμβολιαστεί. Για παράδειγμα, σε χώρες όπου οι ηλικιωμένοι και οι πιο ευάλωτοι έχουν εμβολιαστεί με υψηλότερα ποσοστά, μπορεί να έχουν λιγότερα σοβαρά κρούσματα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε όρους θανάτων, εισαγωγών σε ΜΕΘ κ.λπ. Τέλος, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι η οργάνωση των συστημάτων υγείας διαφέρει από χώρα σε χώρα, ιδιαίτερα όσο αφορά την οργάνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

 

Στις σελίδες που ακολουθούν θα παρουσιάσουμε, προκειμένου να γίνουν συγκρίσεις, στοιχεία από την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Να σημειώσουμε ακόμη ότι τα δεδομένα παρουσιάζονται κατά την ημερομηνία της εκδήλωσής τους, επειδή εξαιτίας των καθυστερήσεων στην αναφορά εισαγωγών στα νοσοκομεία και των θανάτων, εμφανίζεται μια επταήμερη διακοπή, έτσι ώστε να αφαιρεθούν ημέρες με ελλιπή δεδομένα.

 

Γράφημα 2: Ηνωμένο Βασίλειο – How do key Covid-19 metrics compare to the early 2021 peak?, United Kingdom

Ισπανία
Στην Ισπανία μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 87,8% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 83,3% του πληθυσμού, ενώ αναμνηστική δόση έχει δοθεί στο 51,3% του πληθυσμού.

 

Στο γράφημα 1 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τη σχέση ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα, τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, τις εισαγωγές στις ΜΕΘ και τους θανάτους τις διάφορες χρονικές περιόδους της πανδημίας.

Ηνωμένο Βασίλειο
Στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 77,1% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 71,8% του πληθυσμού και αναμνηστική δόση στο 55,9% του πληθυσμού.

Γράφημα 4: Γερμανία – How do key Covid-19 metrics compare to the late 2020 peak in Germany?

Αντίστοιχα, στο γράφημα 2 που ακολουθεί, μπορούμε να δούμε τη σχέση ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα, τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, τις εισαγωγές στις ΜΕΘ και τους θανάτους τις διάφορες χρονικές περιόδους της πανδημίας.

 

Ισραήλ
Στο Ισραήλ μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 72,1% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 65,9% του πληθυσμού και αναμνηστική δόση στο 55,8% του πληθυσμού.

How do key Covid-19 metrics compare to the early 2021 peak in the United States?

Ακολουθεί το αντίστοιχο γράφημα (γράφημα 3).

 

Γερμανία
Στη Γερμανία μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 75,6% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 74,6% του πληθυσμού και αναμνηστική δόση στο 56,1% του πληθυσμού.
Ακολουθεί το αντίστοιχο γράφημα (γράφημα 4).

 

 

Γράφημα 3: Ισραήλ – How do key Covid-19 metrics compare to the early 2021 peak in Israel?

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Τέλος, στις ΗΠΑ μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 76,3% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 66,6% του πληθυσμού και αναμνηστική δόση στο 28,2% του πληθυσμού.

 


  1. Nature: NEWS: 18 November 2021, “COVID deaths might spike in Europe”
  2. Nature: NEWS – 02 February 2022, “Omicron drives breakthrough infections”

Σύνδρομο «ραγισμένης καρδιάς»

Πράγματι, τα συμπτώματα του συνδρόμου της ραγισμένης καρδιάς και η κλινική εικόνα του ασθενούς είναι παρόμοια με την κλινική εικόνα του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, χωρίς όμως να διαπιστώνεται απόφραξη στεφανιαίας αρτηρίας. Με άλλα λόγια, οι συνθήκες που προκαλούν τη μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo είναι πολύ διαφορετικές. Όπως είναι γνωστό, το έμφραγμα του μυοκαρδίου προκαλείται από απόφραξη μιας μεγάλης αρτηρίας που τροφοδοτεί τον καρδιακό μυ. Στο σύνδρομο όμως της ραγισμένης καρδιάς, οι εξετάσεις δεν δείχνουν ότι τέτοιες αποφράξεις ενοχοποιούνται για το συμβάν. Αντίθετα, η πάθηση φαίνεται να εμφανίζεται όταν μια απότομη αύξηση των ορμονών του στρες προκαλούν ένα προσωρινό σοκ στα κύτταρα του καρδιακού μυός.

Πρόκειται για ένα σύνδρομο αναστρέψιμης συστολικής δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας, που περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 1990 από τους Sato et al. Επειδή αυτό το σύνδρομο μπορεί να προκληθεί από ένα ισχυρό συναισθηματικό στρες, όπως για παράδειγμα ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, η κατάσταση αυτή έγινε γνωστή και ως σύνδρομο «ραγισμένης καρδιάς».

Ο Dr. Ilan Wittstein, καρδιολόγος και ο κατεξοχήν ειδικός στο σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, με ένα άρθρο του το 2005 στο New England Journal of Medicine εξηγούσε τους μηχανισμούς της βραχυπρόθεσμης καρδιακής ανεπάρκειας μετά την εκδήλωση ενός ακραίου στρες, και μπορούμε να πούμε ότι εισήγαγε «δυναμικά» αυτό το σύνδρομο στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μας λέει ο Dr. Ilan Wittstein, η ικανότητα άντλησης της καρδιάς ανακάμπτει πλήρως σε μία ή δύο εβδομάδες. Αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να αναπτύξουν καρδιακή ανεπάρκεια ή απειλητική για τη ζωή καρδιακή αρρυθμία.

Η ακριβής αιτία του συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς είναι ασαφής. Θεωρείται ότι ένα «κύμα» ορμονών του στρες, όπως είναι η αδρεναλίνη, μπορεί προσωρινά να βλάψει τις καρδιές ορισμένων ανθρώπων. Το πώς ακριβώς αυτές οι ορμόνες μπορεί να βλάψουν την καρδιά ή εάν κάτι άλλο ευθύνεται, δεν είναι απολύτως σαφές.

Υπάρχει η υποψία ότι μια παροδική στένωση των μεγάλων ή μικρών αρτηριών της καρδιάς μπορεί να διαδραματίζει κάποιο ρόλο στην εκδήλωση του συνδρόμου. Τα άτομα που έχουν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς μπορεί επίσης να παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις στη δομή του καρδιακού μυός.

Επίσης, τα άτομα με μυοκαρδιοπάθεια που οφείλεται στο στρες μπορεί να έχουν μερικούς από τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου για καρδιακή προσβολή, όπως είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση ή ο διαβήτης – καταστάσεις που επίσης κάνουν τα μικρά αιμοφόρα αγγεία επιρρεπή σε δυσλειτουργία, μας λέει ο Dr. Wittstein.

Μερικοί πιθανοί στρεσογόνοι παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, είναι:

  • ο θάνατος αγαπημένου προσώπου
  • η απώλεια εργασίας ή οι οικονομικές δυσκολίες
  • το διαζύγιο
  • οι έντονες συζητήσεις

Είναι επίσης πιθανό μερικά φάρμακα, σπάνια, να προκαλέσουν το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς μέσα από την πρόκληση ενός «κύματος» στρεσογόνων ορμονών. Τέτοια φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, είναι:

  • Η Epinephrine (επινεφρίνη), η οποία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων ή σοβαρής κρίσης άσθματος
  • Το Duloxetine (Cymbalta), ένα φάρμακο που χορηγείται για τη θεραπεία νευρολογικών προβλημάτων σε άτομα με διαβήτη ή ως θεραπεία για την κατάθλιψη
  • Η Venlafaxine (Effexor XR), φάρμακο που χορηγείται για τη θεραπεία της κατάθλιψης
  • Η Levothyroxine (Synthroid, Levoxyl), ένα φάρμακο που χορηγείται σε άτομα των οποίων οι θυρεοειδείς αδένες δεν λειτουργούν ορθώς (αποτελεσματικά)
  • Φάρμακα που λαμβάνονται χωρίς ιατρική συνταγή ή παράνομα διεγερτικά, όπως είναι η μεθαμφεταμίνη και η κοκαΐνη.

Πρόληψη και θεραπεία
Πολλοί γιατροί συνιστούν μακροχρόνια θεραπεία με β-blockers ή παρόμοια φάρμακα που εμποδίζουν τις δυνητικά επιζήμιες επιδράσεις των ορμονών του στρες στην καρδιά. Η αναγνώριση όμως του άγχους και η διαχείρισή του από τους ασθενείς αποτελεί τη σημαντικότερη ενέργεια που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη του συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς, όπως θα δούμε και παρακάτω στο κεφάλαιο «Νεότερα δεδομένα για το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς».

Νεότερα δεδομένα για το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Heart Association στις 13 Οκτωβρίου 2021, υπάρχει μια σταθερή ετήσια αύξηση των περιπτώσεων του συνδρόμου αυτού τα τελευταία χρόνια, τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες, με τις γυναίκες να αποτελούν το 88,3% των περιπτώσεων. Η μελέτη εξέτασε 135.463 περιπτώσεις συνδρόμου σπασμένης καρδιάς σε νοσοκομεία των ΗΠΑ από το 2006 έως το 2017.

Η συνολική αύξηση δεν ήταν μη-αναμενόμενη, καθώς η πάθηση αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ανάμεσα στους επαγγελματίες γιατρούς, δήλωσε η Dr. Susan Cheng, επικεφαλής της μελέτης.

Ωστόσο, το εντυπωσιακό, σύμφωνα με τους ερευνητές, ήταν το γεγονός ότι το ποσοστό της πάθησης ήταν τουλάχιστον έξι έως δώδεκα φορές υψηλότερο στις γυναίκες ηλικίας 50 έως 74 ετών σε σύγκριση με τους άνδρες ή τις νεότερες γυναίκες.

Όπως μας ενημερώνει το «HealthDay», ή μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo δεν ήταν πολύ γνωστή διεθνώς μέχρι το 2005, όταν το New England Journal of Medicine δημοσίευσε έρευνα σχετικά με πάθηση αυτή.

Το σύνδρομο, όπως αναφέραμε και παραπάνω, μπορεί να προκληθεί από σωματικό ή συναισθηματικό στρες, που έχει ως συνέπεια την προσωρινή διεύρυνση του κύριου θαλάμου άντλησης της καρδιάς, που οδηγεί σε κακή άντληση. Οι ασθενείς εμφανίζουν πόνο στο στήθος και δύσπνοια, συμπτώματα παρόμοια με αυτά της καρδιακής προσβολής.

Εάν οι ασθενείς επιβιώσουν από την αρχική φάση της νόσου, είναι πολύ πιθανό να αναρρώσουν μέσα σε διάστημα μερικών ημερών ή εβδομάδων. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις εξακολουθούν να μελετώνται. Παρά την προφανή ανάκτηση της λειτουργίας του καρδιακού μυός, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα που είχαν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για μελλοντικά καρδιαγγειακά συμβάντα.

Η επικεφαλής της μελέτης, Dr. Susan Cheng, δήλωσε πως απαιτείται να κατανοήσουμε τους κινδύνους και τα αίτια που οδηγούν στο να παρουσιάζεται το σύνδρομο αυτό με αυτήν τη συχνότητα στις γυναίκες μέσης ηλικίας. Δήλωσε ακόμη πως το τέλος της εμμηνόπαυσης μπορεί να διαδραματίζει ρόλο, όπως μπορεί να διαδραματίζει ρόλο και μια αύξηση του άγχους γενικά.

«Καθώς μεγαλώνουμε ηλικιακά και αναλαμβάνουμε περισσότερες ευθύνες στη ζωή και στη δουλειά, βιώνουμε υψηλότερα επίπεδα άγχους», επεσήμανε και συμπλήρωσε: «Και με την αυξανόμενη ψηφιοποίηση σε κάθε πτυχή της ζωής μας, οι περιβαλλοντικοί στρεσογόνοι παράγοντες έχουν επίσης ενταθεί».

Η μελέτη αυτή ήλθε σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι οργανισμοί δημόσιας υγείας έχουν εμβαθύνει στη σχέση μυαλού-καρδιάς-σώματος. Όπως μας ενημερώνει το «HealthDay», τον Ιανουάριο που μας πέρασε, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δημοσίευσε μια επιστημονική ανακοίνωση σχετικά με αυτήν τη σχέση, λέγοντας ότι υπάρχουν «σαφείς συσχετίσεις» μεταξύ της ψυχολογικής υγείας και του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου.

Η μελέτη αυτή έγινε πριν από την άνοδο της επιδημίας της Covid-19, αλλά η Dr. Cheng είπε ότι το άγχος της πανδημίας πιθανότατα οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των πρόσφατων περιπτώσεων συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς, πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμα διαγνωστεί.

Η Erin Michos, η οποία βοήθησε στο να γραφεί η επιστημονική ανακοίνωση της «American Heart Association», αλλά δεν συμμετείχε στην πρόσφατη μελέτη, δήλωσε πως ίσως τα ευρήματα υπογραμμίζουν το πόσο σημαντικό είναι για τους γιατρούς να διερευνούν την ψυχολογική κατάσταση των ασθενών.

Η μελέτη, είπε η Michos, χρησιμεύει ως μια ισχυρή υπενθύμιση ότι όλοι πρέπει να είναι προορατικοί σχετικά με την ψυχική τους υγεία, ειδικά όσοι έχουν καρδιαγγειακό κίνδυνο, και συμπλήρωσε: «Δεν μπορούμε να αποφύγουμε κάθε άγχος στη ζωή, αλλά οι ασθενείς πρέπει να αναπτύξουν υγιείς μηχανισμούς αντιμετώπισης. Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν διαλογισμό, γιόγκα, άσκηση, υγιεινή διατροφή, επαρκή ύπνο και καλλιέργεια κοινωνικών σχέσεων ως συστήματα υποστήριξης. Για ασθενείς με σημαντικό ψυχολογικό στρες, συνιστάται η παραπομπή σε κλινικό ψυχολόγο ή άλλο κλινικό ιατρό με εξειδίκευση στην ψυχική υγεία».


  1. https://www.drugs.com/mcd/broken-heart-syndrome
  2. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/JAHA.120.019583
  3. Director of Women’s Cardiovascular Health Associate Professor of Medicine, The Johns Hopkins Hospital

Η πορεία της πανδημίας

Γράφημα 1

«Έχουμε δει πολλές ανατροπές κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας. Επομένως, δεν θα κάνω προβλέψεις για το πότε θα τελειώσει και αν αυτό θα είναι το τελευταίο κύμα της πανδημίας ή όχι. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι τα εμβόλια δεν μας διέψευσαν», δήλωσε.

«Η παραλλαγή της Omicron μπορεί να είναι πιο ήπια όσον αφορά την ευαισθησία απέναντι στις λοιμώξεις για το άτομο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρείται μια ήπια παραλλαγή. Παραμένει ακόμη ένας επικίνδυνος ιός. Το τεράστιο βάρος των αριθμών που βλέπουμε είναι αρκετό για να προκαλέσει δυνητικά μια υπερφόρτωση των συστημάτων υγείας», είπε.

Πίνακας 1

Προσέθεσε ακόμα ότι υπάρχει αύξηση των εισαγωγών στα νοσοκομεία, ενώ υπογράμμισε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, αυτές οι εισαγωγές αφορούν νεότερους ασθενείς, ιδιαίτερα τα παιδιά.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο σχετικής αβεβαιότητας που κυριαρχεί σχετικά με τις εξελίξεις που αφορούν την πορεία της πανδημίας, σας παρουσιάζουμε τα τελευταία στοιχεία από το «Our World in Data», τα οποία νομίζουμε ότι αποτελούν αφορμή για περαιτέρω προβληματισμούς και επιστημονική έρευνα σχετικά με την αντιμετώπιση της Covid-19.

Συνολικοί επιβεβαιωμένοι θάνατοι ανά εκατομμύριο ανθρώπους
Στο γράφημα 1 μπορούμε να δούμε τον συνολικό αριθμό επιβεβαιωμένων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες χώρες, από την αρχή της πανδημίας έως σήμερα. Στο γράφημα αυτό περιλαμβάνονται αναπτυγμένες χώρες από όλο τον κόσμο, χώρες με αρκετά υψηλό αριθμό θανάτων σε σύγκριση με άλλες, αλλά και χώρες με σημαντικά χαμηλότερο αριθμό θανάτων.

Γράφημα 2

Αντίστοιχα, στον πίνακα 1 μπορούμε να δούμε τους συνολικούς θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές χώρες και σε ορισμένες χώρες από γεωγραφικές περιοχές εκτός Ευρώπης, που έχουν πετύχει σημαντικά θετικά αποτελέσματα. Η κατάταξη γίνεται με βάση τον επιβεβαιωμένο αριθμό θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους (από τους περισσότερους προς τους λιγότερους).

Όπως μας ενημερώνει το «Our World in Data», τα γραφήματα και το πλήρες σύνολο δεδομένων για την πανδημία Covid-19 προέρχονται από το Johns Hopkins University (JHU). Τον πίνακα εργαλείων του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και το σύνολο δεδομένων τα συντηρεί και τα επεξεργάζεται μια ομάδα στο «Center for Systems Science and Engineering (CSSE)».

Πίνακας 2

Καθημερινοί νέοι επιβεβαιωμένοι θάνατοι από Covid-19 ανά εκατομμύριο ανθρώπους
Αντίστοιχα, στο γράφημα 2 μπορούμε να δούμε τον ημερήσιο αριθμό επιβεβαιωμένων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους σε επιλεγμένες χώρες, από την αρχή της πανδημίας έως σήμερα. Στο γράφημα αυτό περιλαμβάνονται αναπτυγμένες χώρες από όλο τον κόσμο, χώρες με αρκετά υψηλό ημερήσιο αριθμό θανάτων σε σύγκριση με άλλες, αλλά και χώρες με σημαντικά χαμηλότερο, έως και μηδενικό, ημερήσιο αριθμό θανάτων.

Στον πίνακα 2 μπορούμε να δούμε τους ημερήσιους θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους στις επιλεγμένες χώρες από τον κόσμο που αναφέρονται στο γράφημα 2. Η κατάταξη γίνεται με βάση τον επιβεβαιωμένο αριθμό ημερήσιων θανάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους (από τους περισσότερους προς τους λιγότερους).

Εμβολιασμοί
Τις πρώτες εβδομάδες του 2022, εκατομμύρια επιβεβαιωμένα κρούσματα Covid-19 αναφέρονται καθημερινά σε όλες τις χώρες. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι αυτό το νέο κύμα λοιμώξεων έρχεται σε μια εποχή που ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού στις «αναπτυγμένες» τουλάχιστον χώρες έχει εμβολιαστεί.

Γράφημα 3: Iσπανία

Θα ήταν χρήσιμο, λοιπόν, κάτω από αυτές τις νέες συνθήκες, να συγκρίνουμε τα ποσοστά των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων που οδηγούν σε εισαγωγές στα νοσοκομεία, στις ΜΕΘ και σε θανάτους, σε σχέση με τα προηγούμενα κύματα. Θεωρούμε ότι τα παρακάτω διαγράμματα, τα οποία μας δίνει το «Our World in Data», μας βοηθούν να κάνουμε αυτές τις συγκρίσεις και να βγάλουμε συμπεράσματα.

Τα διαγράμματα αυτά οπτικοποιούν τις κύριες μετρήσεις που αφορούν την πανδημία Covid-19 σε σχέση με την κορύφωση του τελευταίου κύματος, όταν ο πληθυσμός δεν είχε ευρέως εμβολιαστεί. Σε αυτήν την παρουσίαση των δεδομένων, εάν τα επιβεβαιωμένα κρούσματα αυξηθούν αλλά οι νοσηλείες και οι θάνατοι αυξηθούν σε μικρότερο βαθμό, τότε είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι τα αναφερόμενα κρούσματα οδηγούν σε λιγότερες σοβαρές μορφές της νόσου και λιγότερους θανάτους.

Γράφημα 4: Ηνωμένο Βασίλειο

Οι διαφορές που μπορεί να παρουσιάζονται ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες αλλά και μεταξύ των κυμάτων της πανδημίας, μπορεί να προκύπτουν από παράγοντες όπως: ο αριθμός των δόσεων των εμβολίων που χορηγήθηκαν ανά άτομο, η ανοσία που αναπτύχθηκε από προηγούμενες λοιμώξεις, οι κυρίαρχες παραλλαγές του ιού ανάμεσα στον πληθυσμό μιας χώρας, τα δημογραφικά στοιχεία του πληθυσμού, αλλά και τα δημογραφικά στοιχεία των ατόμων που έχουν εμβολιαστεί. Για παράδειγμα, σε χώρες όπου οι ηλικιωμένοι και οι πιο ευάλωτοι έχουν εμβολιαστεί σε υψηλότερο ποσοστό, μπορεί να έχουν λιγότερα σοβαρά κρούσματα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε όρους θανάτων, εισαγωγών σε ΜΕΘ κ.λπ. Τέλος, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι η οργάνωση των συστημάτων υγείας διαφέρει από χώρα σε χώρα, ιδιαίτερα όσον αφορά την οργάνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Γράφημα 5: Ισραήλ

Στις σελίδες που ακολουθούν θα παρουσιάσουμε, προκειμένου να γίνουν συγκρίσεις, στοιχεία από την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Να σημειώσουμε ακόμη ότι τα δεδομένα παρουσιάζονται κατά την ημερομηνία της εκδήλωσής τους, επειδή εξαιτίας των καθυστερήσεων στην αναφορά εισαγωγών στα νοσοκομεία και των θανάτων, εμφανίζεται μία 7ήμερη διακοπή, έτσι ώστε να αφαιρεθούν ημέρες με ελλιπή δεδομένα.

Ισπανία
Στην Ισπανία, μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 86,7% του πληθυσμού και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 81,7% του πληθυσμού, ενώ η αναμνηστική δόση στο 39,4% του πληθυσμού.

Στο γράφημα 3 μπορούμε να δούμε τη σχέση ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα, τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, τις εισαγωγές στις ΜΕΘ και τους θανάτους τις διάφορες χρονικές περιόδους της πανδημίας.

Γράφημα 6: Γερμανία

Ηνωμένο Βασίλειο
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 76,5% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 70,5% του πληθυσμού και η αναμνηστική δόση στο 53,8% του πληθυσμού.

Αντίστοιχα, στο γράφημα 4 μπορούμε να δούμε τη σχέση ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα, τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, τις εισαγωγές στις ΜΕΘ και τους θανάτους τις διάφορες χρονικές περιόδους της πανδημίας.

Ισραήλ
Στο Ισραήλ, μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 71,9% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 65,1% του πληθυσμού και η αναμνηστική δόση στο 53,9% του πληθυσμού. (Γράφημα 5).

Γράφημα 7: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Γερμανία
Στη Γερμανία, μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 74,7% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 72,5% του πληθυσμού και η αναμνηστική δόση στο 49,1% του πληθυσμού. (Γράφημα 6).

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Τέλος, στις ΗΠΑ μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί: τουλάχιστον μία δόση στο 75,3% του πληθυσμού, και οι δύο δόσεις του εμβολίου στο 63% του πληθυσμού και η αναμνηστική δόση στο 24,8% του πληθυσμού. (Γράφημα 7).

Ορθολογική συνταγογράφηση

Η έννοια της ορθολογικής συνταγογράφησης είναι παλιά και τα πρώτα της βήματα μας πάνε πίσω στο 1984, σε μία αδημοσίευτη μελέτη που είχε διεξαχθεί στο πανεπιστήμιο του Groningen της Ολλανδίας, στην οποία διαπιστωνόταν ότι η θεραπευτική επίλυση προβλημάτων αποτελείται από έξι βήματα. Αργότερα ο Π.Ο.Υ εξέδωσε οδηγίες σχετικά με την βέλτιστη φαρμακοθεραπεία που αποτελούνταν από έξι βήματα.

Σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να πούμε πως η ορθολογική συνταγογράφηση περιγράφει μια λογική προσέγγιση που περιλαμβάνει την πραγματοποίηση μιας διάγνωσης, την εκτίμηση της πρόγνωσης, τον καθορισμό των στόχων της θεραπείας, την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας και την παρακολούθηση των επιπτώσεων αυτής της θεραπείας.

Η ορθολογική συνταγογράφηση σήμερα
Τα τελευταία χρόνια, η ορθολογική συνταγογράφηση των φαρμάκων (Rational prescribing) αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα, ένα πρόβλημα η λύση του οποίου έγινε δυσκολότερη, εξαιτίας της πολυπλοκότητας που έφερε με ένταση στην επιφάνεια η επιστημονική εξέλιξη των τελευταίων 40 χρόνων και η είσοδος στη φαρμακευτική αγορά ενός μεγάλου αριθμού νέων και καινοτόμων φαρμάκων.

Το κείμενο που ακολουθεί βασίζεται αποκλειστικά στο άρθρο «Rational prescribing: 30 years after», που γράφτηκε από τον Rob Moulds και δημοσιεύτηκε στο Australian Prescriber, στο τεύχος του Αυγούστου 2021.

Πριν 30 χρόνια, γράφει ο Rob Moulds, έλαβε χώρα ένα γεγονός που έμελλε να έχει βαθιά επίδραση στην ποιοτική χρήση των φαρμάκων στην Αυστραλία. Επρόκειτο για μια ημερίδα (workshop) που είχε σαν θέμα «Ορθολογική συνταγογράφηση: Πρόκληση για την ιατρική εκπαίδευση» (‘Rational prescribing: the challenge for medical educators’). Η ημερίδα συγκλήθηκε από κοινού, από το «Consumers Health Forum» και την «Australasian Society of Clinical and Experimental Pharmacologists (ASCEPT). Το Υπουργείο Υγείας της Αυστραλίας ήταν ο χορηγός αυτής της ημερίδας, επισημαίνει ο Rob Moulds. Σημαντικό, και μάλλον επαναστατικό για εκείνη την εποχή, σημειώνει ο συγγραφέας του άρθρου, η ημερίδα άνοιξε νέους δρόμους, φέρνοντας μαζί «στο ίδιο τραπέζι» επίσημα και για πρώτη φορά, μια οργάνωση καταναλωτών και μια επαγγελματική οργάνωση επιστημόνων από τον χώρο της κλινικής και πειραματικής φαρμακολογίας, για να συζητήσουν ένα θέμα που μέχρι τότε θεωρούνταν αποκλειστικά πεδίο των επαγγελματιών υγείας. Οι εργασίες αυτής της σημαντικής επιστημονικής ημερίδας δημοσιεύτηκαν σε ένα ειδικό συμπλήρωμα του Australian Prescriber.I

Η ορθολογική συνταγογράφηση των φαρμάκων παραμένει το ίδιο σημαντική σήμερα, όσο ήταν και 30 χρόνια πριν, επισημαίνει στο ίδιο άρθρο ο Rob Moulds και συνεχίζει: «Είναι ως εκ τούτου χρήσιμο να στοχαστούμε την επιτυχή – ή λιγότερο επιτυχή – έκβαση εκείνης της σημαντικής συνάντησης και στο πώς η εμπειρία μας από το 1991 μπορεί να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε τη συνταγογράφηση των φαρμάκων σήμερα».

Μια σημαντική ανησυχία, η οποία εξακολουθεί να μας απασχολεί και σήμερα (με μεγαλύτερη ένταση, συμπληρώνουμε εμείς), ήταν η άνοδος των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά μικροβίων και η σημασία της διασφάλισης ότι η ακατάλληλη συνταγογράφηση αντιβιοτικών δεν θα επιδεινώνει το πρόβλημα. Πιθανώς το άλλο σημαντικό μέλημα το 1991, ήταν η ταχεία κλιμάκωση των κρατικών δαπανών για φαρμακευτικά προϊόντα. Αυτή η ανησυχία είναι ακόμα μαζί μας, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι ο τύπος φαρμάκων που προκαλούν αυτό το συνεχώς κλιμακούμενο κόστος έχει αλλάξει εντελώς. Πριν από τριάντα χρόνια, το μεγαλύτερο κόστος προκαλούσαν φάρμακα που ήταν κάτω από την προστασία της πατέντας και συνταγογραφούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε έναν μεγάλο όγκο ασθενών, όπως για παράδειγμα, οι στατίνες και αναστολείς ΜΕΑ. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της φαρμακευτικής δαπάνης προκύπτει από τα πολύ ακριβά φάρμακα.

Σχεδόν όλα είναι βιολογικά φάρμακα, που έχουν συνταγογραφηθεί, στο μεγαλύτερο ποσοστό τους, από ειδικούς, για πολύ μικρότερο αριθμό ασθενών και συχνά σε ασθενείς με σπάνιες παθήσεις.
Πιθανά, η πιο σημαντική επιτυχία εκείνης της ημερίδας ήταν η ώθηση που δόθηκε στην ανάπτυξη μιας εθνικής πολιτικής για τα φάρμακα στην Αυστραλία. Αυτή η Εθνική Πολιτική Φαρμάκων περιελάμβανε την ποιοτική χρήση φαρμάκων..II Μέρος αυτής της Εθνικής Πολιτικής Φαρμάκων ήταν και το γεγονός της ίδρυσης, μέσα σε λίγα χρόνια, του Αυστραλιανού Εγχειριδίου Φαρμάκων και της Εθνικής Υπηρεσίας Συνταγογράφησης (τώρα γνωστή ως NPS MedicineWise). Συνέπεια αυτής της πολιτικής ήταν να ενισχυθεί ο ρόλος των ανεξάρτητων πληροφοριών που παρέχονται μέσω των θεραπευτικών οδηγιών και του «Australian Prescriber». Ορισμένες από αυτές τις σημαντικές δραστηριότητες που εξακολουθούν και σήμερα να υποστηρίζουν την ποιοτική χρήση των φαρμάκων στην Αυστραλία, δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν χωρίς τη ζωτική αρχική υποστήριξη που αποκτήθηκε από τις συζητήσεις και τις συστάσεις που βγήκαν μέσα από εκείνη την ημερίδα.

Ένα από τα συμπεράσματα της ημερίδας ήταν ότι όλα τα φάρμακα πρέπει να έχουν πληροφορίες όσον αφορά τη χρήση τους για τον ασθενή. Αυτό το συμπέρασμα υλοποιήθηκε λίγο μετά τη συνάντηση. Ένα άλλο σημαντικό συμπέρασμα ήταν επίσης εκείνο που έλεγε ότι ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά με τις θεραπευτικές αγωγές πρέπει να συνεχίσουν να παρέχονται στους επαγγελματίες υγείας και η ορθότητα αυτής της πρότασης αποδεικνύεται από τη μακροζωία του Australian Prescriber, που έχει αυτόν τον ρόλο. Ένα άλλο επίσης σημαντικό συμπέρασμα της ημερίδας εκείνης ήταν η σύσταση για όσο το δυνατόν ευρύτερη ενθάρρυνση της διαδικασίας αξιολόγησης της χρήσης των φαρμάκων.

Η σημαντική επιτυχία αυτής της ημερίδας κρίνεται σαφώς από το γεγονός των προτάσεων που έγιναν και υλοποιήθηκαν. Σε αυτό το σημείο ο Rob Moulds θέτει ένα ερώτημα: «Ποια θα μπορούσαν να είναι τα κύρια θέματα συζήτησης εάν μια τέτοια επιστημονική ημερίδα επρόκειτο να πραγματοποιηθεί ξανά σήμερα;»

Ένα δίλημμα είναι πώς να διασφαλίσουμε ότι οι βασικές ανεξάρτητες πληροφορίες για τα φάρμακα και η παροχή ανεξάρτητων θεραπευτικών συμβουλών θα διατίθενται δωρεάν σε όλους τους επαγγελματίες υγείας, λέει ο συγγραφέας του άρθρου και συνεχίζει λέγοντας ότι αυτή η ανεξάρτητη ενημέρωση είναι σήμερα σημαντική για τη διαχείριση πολλών προβλημάτων. Μερικά παραδείγματα που αναδεικνύουν την παραπάνω ανάγκη είναι και αυτά που ακολουθούν και αφορούν την ελαχιστοποίηση της χρήσης οπιοειδών στη διαχείριση του χρόνιου μη καρκινικού πόνου, η διασφάλιση της κατάλληλης χρήσης ενός περιορισμένου πόρου, όπως είναι οι ανοσοσφαιρίνες και η διασφάλιση ότι τα ακριβά βιολογικά φάρμακα για καταστάσεις όπως ο εκφυλισμός της ωχράς κηλίδας, οι χρόνιες φλεγμονώδεις ασθένειες και οι νεοπλασματικές παθήσεις συνταγογραφούνται μόνο σε εκείνους τους ασθενείς που είναι πιθανό να ωφεληθούν από αυτά.

Ο τρόπος με τον οποίο θα κατορθώσουμε να παρέχουμε ανεξάρτητες επιστημονικές πληροφορίες, όσον αφορά την ορθολογική συνταγογράφηση των φαρμάκων, είναι ένα από τα σημαντικότερα και πλέον δύσκολα για επίλυση προβλήματα, ή μπορεί να είναι και ένα «δίλημμα» που δεν έχει λύση, σύμφωνα με τον Rob Moulds. Πράγματι, το πρόβλημα είναι δυσεπίλυτο, γιατί η παραγωγή, η αναπαραγωγή και η μετάδοση της επιστημονικής γνώσης είναι ένα έργο που έχει κόστος, και όπως πολύ σωστά αναφέρει ο Moulds, η εξωτερική χρηματοδότηση αναπόφευκτα θέτει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία του επιστήμονα στον τρόπο με τον οποίο θα παράγει και θα μεταδίδει την επιστημονική γνώση, ενώ η αυτοχρηματοδότηση αναπόφευκτα αποκλείει εκείνους που δεν είναι πρόθυμοι να πληρώσουν για τις επιστημονικές πληροφορίες. Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά ότι οι επαγγελματίες της υγείας αναγκάζονται να αναζητήσουν σε διάφορες πηγές την επιστημονική ενημέρωση, προκειμένου να βρουν τις πληροφορίες που απαιτούν, και αυτό κοστίζει σε χρόνο και πολλές φορές σε χρήμα.

Ο Rob Moulds αξιοποιώντας την 30ετή πείρα του από στην Αυστραλία γράφει ότι θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί σωστό ότι το «Australian Prescriber», τα «Therapeutical Guidelines», το «Australian Medicines Handbook» και το «NPS MedicineWise» έχουν διαφορετικά μοντέλα διακυβέρνησης και χρηματοδότησης, ωστόσο θεωρεί επίκαιρο να συζητηθεί το αν θα μπορούσαν άλλες δομές να υποστηρίξουν καλύτερα την ορθολογική συνταγογράφηση στο μέλλον, και αναφέρει για παράδειγμα ότι το Υπουργείο Υγείας έχει αναθεωρήσει πρόσφατα τις δραστηριότητες του NPS MedicineWise.III

Ένα ερώτημα, γράφει ο Rob Moulds, είναι εάν μια επίσημη εθνική αξιολόγηση των δεξιοτήτων συνταγογράφησης των φοιτητών ιατρικής θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για τη διαπίστευση όλων των ιατρικών σχολών από το Αυστραλιανό Ιατρικό Συμβούλιο (Australian Medical Council).IV Ένα άλλο θέμα που αξίζει να συζητηθεί, πάντα κατά τον συγγραφέα του άρθρου, αφορά τον καλύτερο τρόπο για να εμπλακούν οι ιατροί και οι κορυφαίοι φορείς τους στο να διασφαλίσουν ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που αναπτύσσονται στις ειδικότητές τους ενσωματώνουν την ποιοτική χρήση των φαρμάκων. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η κίνηση προς την «εξατομικευμένη» ιατρική δεν θα μετατραπεί σε «ιδιότυπη» ιατρική.

Καταλήγοντας ο Rob Moulds γράφει ότι, δεδομένων των περιστάσεων, είναι ίσως καιρός να προγραμματιστεί η διενέργεια μιας νέας ημερίδας για να προχωρήσει στην ανασκόπηση των πολιτικών που άπτονται της συνταγογράφησης φαρμάκων.V «Η ορθολογική συνταγογράφηση παραμένει μια πρόκληση στον 21ο αιώνα».

Σχόλιο
Αξίζει, για την ιστορία, να σημειώσουμε ότι η χώρα μας είχε προηγηθεί ήδη από το 1984, με πρωτοβουλία του ΕΟΦ και του επί σειρά ετών προέδρου του, Γεράσιμου Καβαδία, στην προσπάθεια για παροχή ανεξάρτητων θεραπευτικών συμβουλών που θα διετίθεντο δωρεάν σε όλους τους επαγγελματίες υγείας. Πράγματι τον Φεβρουάριο του 1984 κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος ενός εντύπου με την ονομασία «συνταγογραφία». Εκδότης ήταν ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων και η πρώτη εκδοτική ομάδα αποτελούνταν από τους: Νέαρχο Γαλανάκη, Αντωνία Παντουβάκη, Φαίδωνα Τρυφωνίδη, Μαρία Χατζησυμεών, Νίκο Τσέλλο και Μανώλη Εφεντάκη, ενώ σύμβουλοι έκδοσης ήταν: ο Ιπποκράτης Γιατζίδης, ο Μάριος Μαρσέλος, ο Σπυρίδων Μουλόπουλος, ο Γιώργος Τόλης και ο Αριστομένης Φερτάκης. Η «Συνταγογραφία», έγραφε ο εκδότης στο πρώτο τεύχος, «φιλοδοξεί να είναι εργαλείο καθημερινής χρήσης. Μια σιγουριά μέσα στην πληθώρα και συχνά στην αντιφατικότητα των πληροφοριών για το φάρμακο και τη χρήση του».

Στις ημέρες μας, όπου πράγματι η ορθολογική συνταγογράφηση παραμένει μια πρόκληση, είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη ότι μεταξύ όλων των άλλων κλασικών παραγόντων που γνωρίζαμε πως επηρεάζουν την ορθολογική συνταγογράφηση φαρμάκων, όπως η Διάγνωση, η Πρόγνωση, οι φαρμακολογικοί παράγοντες (Αποτελεσματικότητα, Ασφάλεια, φαρμακοδυναμική, κ.λπ.), έχουν προστεθεί και νέοι, οι οποίοι μάλιστα έχουν σημαντική βαρύτητα στη διαδικασία λήψης απόφασης για χορήγηση ενός φαρμάκου. Οι δύο σημαντικότερες διαστάσεις που επηρεάζουν στις μέρες μας αποφασιστικά τη διαδικασία της συνταγογράφησης είναι:

  • Η διάσταση του κόστους-αποτελεσματικότητας και
  • Η διάσταση της ιατρικής ακριβείας (precision medicine)

Πράγματι, σήμερα όλοι γνωρίζουμε ότι τα συστήματα υγείας σε όλο τον κόσμο δέχονται πιέσεις, όσον αφορά τα ραγδαία αυξανόμενα κόστη υγείας συνολικά, αλλά και το αυξανόμενο κόστος των φαρμάκων ειδικότερα, που έχει οδηγήσει στη λήψη επιπλέον μέτρων ελέγχου της συνταγογράφησης σε όλες τις χώρες, μέτρα όμως που καθιστούν το έργο του γιατρού περισσότερο σύνθετο και επομένως ακόμα πιο δύσκολο.

Η εξέλιξη της επιστήμης, από την άλλη πλευρά, έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη γονιδιωματο-κεντρικών διαγνωστικών εφαρμογών, που έχουν συμβάλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη στοχευμένων θεραπευτικών επιλογών. Στην ογκολογία, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται ευρέως κλινικά εφαρμόσιμοι βιοδείκτες όγκων (π.χ., HER2, EGFR, ALK, κλπ.), που κατευθύνουν τη θεραπεία σε ασθενείς των οποίων οι όγκοι εμφανίζουν μετάλλαξη ευαίσθητη στη συγκεκριμένη στοχεύουσα θεραπεία.

Αυτές οι αλλαγές έχουν μεν ενισχύσει σημαντικά το θεραπευτικό οπλοστάσιο των επαγγελματιών υγείας στη μάχη τους κατά των ασθενειών, από την άλλη πλευρά όμως απαιτούν μεγαλύτερη εξειδίκευση και ανάπτυξη συμπληρωματικών δεξιοτήτων από τους επαγγελματίες της υγείας. Ταυτόχρονα απαιτούν να ενισχυθεί και η διεπιστημονική συνεργασία ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας, αφού, όπως έλεγε και ο Alexander Fleming, «όσο πιο πολύπλοκος γίνεται ο κόσμος, τόσο περισσότερο δύσκολο γίνεται να ολοκληρώσεις κάτι χωρίς τη συνεργασία με άλλους».
Στη χώρα μας ίσως είναι απαραίτητο να προγραμματιστεί μια ανάλογη ημερίδα για την ανασκόπηση των πολιτικών που αφορούν το φάρμακο συνολικά, αφού πέρα από το ζήτημα της ορθολογικής συνταγογράφησης του οποίου τη σημασία προσπαθήσαμε να αναδείξουμε με αφορμή το άρθρο του Rob Moulds, υπάρχουν σοβαρά ζητήματα που ήλθαν έντονα στην επιφάνεια μετά την οικονομική κρίση και αφορούν την πολιτική φαρμάκου.


Αναφορές
I.Rational prescribing: the challenge for medical educators. Aust Prescr 1991;14: Suppl 1.
II.Australian Government Department of Health and Ageing. National Medicines Policy 2000. Canberra: Commonwealth of Australia; 1999. [cited 2021 Jul 1]
III.Hunt G. Response to the Review of the Quality Use of Medicines Program’s Delivery by the National Prescribing Service. [cited 2021 Jul 1]
IV.Harrison C, Hilmer S. The Prescribing Skills Assessment: a step towards safer prescribing. Aust Prescr 2019;42:14850.
V.McLachlan AJ, Aslani P. National Medicines Policy 2.0: a vision for the future. Aust Prescr 2020;43:246.

Υλοποίηση δύο σημαντικών προγραμμάτων για την Υγεία και την Κοινωνική Ασφάλιση

Η ΗΔΙΚΑ προχώρησε με ταχείς ρυθμούς στην υλοποίηση δύο σημαντικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την Υγεία και την Κοινωνική Ασφάλιση: του Ευρωπαϊκού Προγράμματος NCP for eHealth (CEF) και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ηλεκτρονικής Ανταλλαγής Πληροφοριών (EESSI).

Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα NCP for eHealth (CEF) δημιουργεί έναν Εθνικό Κόμβο ανταλλαγής δεδομένων της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, όπου μέσω αυτού οι γιατροί θα έχουν πρόσβαση στο ιατρικό ιστορικό ασθενών από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα εκτελούνται συνταγές από τη μία χώρα στην άλλη και τα νοσοκομεία θα νοσηλεύουν αλλοδαπούς ασθενείς, χρεώνοντας τους φορείς της χώρας προέλευσής τους.

Με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα NCP for eHealth (CEF) ο Έλληνας πολίτης θα απολαμβάνει όλες τις ιατρικές υπηρεσίες που του παρέχει η χώρα μας, σε οποιαδήποτε χώρα της Ε.Ε. Το ίδιο θα ισχύει και για τους Ευρωπαίους πολίτες που επισκέπτονται τη χώρα μας. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ).

Παράλληλα, η ΗΔΙΚΑ υποστηρίζει το EESSI, ένα πληροφοριακό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών Κοινωνικής Ασφάλισης, έχοντας ορισθεί ως το Εθνικό Σημείο Πρόσβασης (EESSI Access point) για τη δρομολόγηση των πληροφοριών που ανταλλάσσονται μεταξύ των ασφαλιστικών φορέων της χώρας και αυτών της Ε.Ε.

Η ΗΔΙΚΑ ως Εθνικό Σημείο Επαφής Ηλεκτρονικής Υγείας για τις ηλεκτρονικές διασυνοριακές υπηρεσίες Υποδομής Ψηφιακών Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Υγείας (eHDSI) και σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, στοχεύει να θέσει σε παραγωγική λειτουργία τις διασυνοριακές υπηρεσίες ηλεκτρονικής συνταγής (eP) και συνοπτικού ιστορικού ασθενούς (PS) μέχρι το τέλος του 2021.

Αίτημα για επίλυση του ζητήματος της αστικής ευθύνης των γιατρών

Τη δέσμευσή του ότι θα εξετάσει το ζήτημα της προώθησης ειδικής ρύθμισης με την οποία θα προστατεύονται με το ακαταδίωκτο οι γιατροί που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της πανδημίας στο ΕΣΥ, διατύπωσε μεταξύ άλλων ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, μιλώντας στη Σύνοδο των Προέδρων των Ιατρικών Συλλόγων όλης της χώρας, που διεξήχθη πρόσφατα στην Αθήνα, υπό τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.

Στη σύνοδο παρέστη και η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Μίνα Γκάγκα, η οποία επίσης δεσμεύτηκε να επιλυθεί το θέμα της αστικής ευθύνης όλων των γιατρών που δίνουν μάχη με την Covid-19 στα δημόσια νοσοκομεία, με δεδομένο ότι όλος ο κλάδος έχει κληθεί να στηρίξει το ΕΣΥ σε αυτήν τη δύσκολη ώρα για τη χώρα.

Στην προτεινόμενη διάταξη που έχει αποστείλει ο Σύλλογος για το ζήτημα στο Υπουργείο, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «οι ιατροί και οι μονάδες υγειονομικής περίθαλψης στις οποίες αυτοί ασκούν το λειτούργημά τους, απαλλάσσονται από οποιαδήποτε αστική ή ποινική ευθύνη για τυχόν ιατρικά σφάλματα που προκαλούνται από ενέργειες ή παραλείψεις τους κατά την άσκηση των καθηκόντων τους καθ’ όλην τη διάρκεια των έκτακτων συνθηκών αντιμετώπισης ιατρικών περιστατικών της πανδημίας Covid-19».

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος τάχθηκε κατά της επίταξης υπηρεσιών από ιδιώτες γιατρούς, ωστόσο εκφράστηκε από την πλευρά του προεδρείου η πεποίθηση ότι θα εξευρεθούν γιατροί για να καλύψουν τις ανάγκες, στην περίπτωση που επιλυθεί το πρόβλημα της αστικής ευθύνης.

SARS-Cov-2: Η έκθεση σε άλλους κορονοϊούς δημιουργεί αποστειρωτική ανοσία

Μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature από Βρετανούς επιστήμονες σε μη εμβολιασμένο υγειονομικό προσωπικό με υψηλό κίνδυνο έκθεσης στον SARS-CoV-2, παρουσιάζει ενδείξεις ότι κάποιοι από αυτούς είχαν τη δυνατότητα να εκριζώσουν τον ιό σε πολύ αρχικά στάδια λοίμωξης χωρίς καν να αναπτυχθούν αντισώματα.

Αντίστοιχο φαινόμενο αποστειρωτικής ανοσίας πριν από την ανάπτυξη αντισωμάτων έχει φανεί και στις κλινικές μελέτες των εμβολίων, όπου η ανοσολογική προστασία φάνηκε να ξεκινά γύρω στις πέντε ημέρες μετά την πρώτη δόση, προτού ακόμη αναπτυχθούν εξουδετερωτικά αντισώματα. Oι ερευνητές βρήκαν σαφή στοιχεία μιας ανοσολογικής αντίδρασης από τα Τ-κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος η οποία συνέπιπτε με το χρόνο έκθεσης στον κορονοϊό.

Το υγειονομικό προσωπικό που μελετήθηκε είχε υψηλότερα επίπεδα Τ-κυττάρων αντιδραστικών στον SARS-CoV-2 από ό,τι αντίστοιχο προσωπικό πριν από την πανδημία. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα Τ-κύτταρα προϋπήρχαν, αλλά επεκτάθηκαν κατά τη διάρκεια της αντιμετώπισης της πανδημίας στο υγειονομικό προσωπικό μετά από έκθεση η οποία, ωστόσο, αποστειρώθηκε από αυτήν την ανοσολογική απόκριση.

Οι ερευνητές έδειξαν ότι οι πρωτεΐνες που πιθανότατα στοχεύουν αυτά τα Τ-κύτταρα, είναι το σύμπλοκο πολλαπλασιασμού (πολυμεράσης) του κορονοϊού. Η υπόθεση που εγείρεται είναι ότι αυτά τα Τ-κύτταρα έχουν εκπαιδευθεί από παλαιότερες λοιμώξεις από άλλους κορονοϊούς. Αυτή η ανακάλυψη καθιστά το σύμπλοκο πολλαπλασιασμού σημαντικό υποψήφιο για την ανάπτυξη εμβολίων που θα στοχεύουν ένα ευρύτερο φάσμα κορονοϊών.

Θεαματική αύξηση των περιστατικών διαβήτη κύησης

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΗΔΙΚΑ, το πλήθος των μοναδικών πασχόντων που έχουν ενταχθεί σε τουλάχιστον ένα θεραπευτικό πρωτόκολλο Σακχαρώδους Διαβήτη, ανέρχεται στους 1.074.411, αγγίζοντας το 10% του πληθυσμού της χώρας, βάσει της επίσημης καταγραφής της ΕΛΣΤΑΤ το 2011. Σε σχέση με το έτος 2020, καταγράφεται αύξηση στον συνολικό αριθμό των πασχόντων από Σακχαρώδη Διαβήτη της τάξης του 2%.

Θεαματικά μεγαλύτερη είναι η αύξηση των περιστατικών εμφάνισης Σακχαρώδους Διαβήτη Κύησης σε σχέση με την περσινή χρονιά, με την αύξηση να αγγίζει το 26%, γεγονός που μπορεί να αποτελεί και έναν δείκτη περαιτέρω αύξησης στο άμεσο μέλλον των περιστατικών εμφάνισης Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2. Σημαντική είναι επίσης και η αύξηση που καταγράφεται στους ανθρώπους που πάσχουν από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 σε σχέση με το 2020, η οποία κυμαίνεται περίπου στο 5%, ενώ σε ό,τι αφορά τους πάσχοντες από ΣΔ τύπου 1, η αύξηση αγγίζει το 2% σε σχέση με το 2020.

Μεγάλη αύξηση παρουσιάζεται και στις άλλες κατηγορίες, με τον Νεογνικό Διαβήτη να παρουσιάζει αύξηση που αγγίζει το 24%, οι άλλοι τύποι ΣΔ εμφανίζουν αύξηση 18%, ενώ στις περιπτώσεις ινσουλινοπενίας μετά από ιατρικές πράξεις η αύξηση ξεπερνά το 22%. Συγκεκριμένα, ο αριθμός των πασχόντων ανά θεραπευτικό πρωτόκολλο Σακχαρώδους Διαβήτη διαμορφώνεται για το έτος 2021 ως εξής:

  • Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 (ινσουλινοεξαρτώμενος): 48.688
  • Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2: 1.030.226
  • Άλλοι τύποι Σακχαρώδους Διαβήτη: 23.490
  • Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης: 15.264
  • Νεογνικός Σακχαρώδης Διαβήτης: 37
  • Ινσουλινοπενία μετά από ιατρικές πράξεις: 821.

Hellenic Medical Review 2: Από τη Σύνταξη

Η πανδημία COVID-19 έχει δημιουργήσει τεράστιο ανθρώπινο, κοινωνικό και οικονομικό κόστος και αποκάλυψε τις υποκείμενες αδυναμίες πολλών συστημάτων υγείας να αντέχουν σε κραδασμούς. Η πανδημία έδειξε επίσης ότι οι αποτελεσματικές δαπάνες για την υγεία είναι μια επένδυση και όχι ένα κόστος που πρέπει να περιοριστεί: ισχυρότερα, πιο ανθεκτικά συστήματα υγείας προστατεύουν τόσο τους πληθυσμούς όσο και τις οικονομίες. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της φετινής έκθεσης του ΟΟΣΑ για την υγεία Health at a Glance 2021, που δημοσιεύτηκε πριν λίγες εβδομάδες.

Αναφορικά με την Ελλάδα, τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι η πανδημία Covid-19 στέρησε έξι μήνες από το συνολικό προσδόκιμο ζωής που τώρα βρίσκεται στα 81,7 έτη, λίγο πιο πάνω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ (επικεφαλής είναι η Ιαπωνία με 84,4 έτη, ενώ στη χαμηλότερη θέση βρίσκεται η Ν. Αφρική με 64,2 έτη). Επίσης, η Ελλάδα βρίσκεται στην προτελευταία θέση της κατάταξης (με τελευταία την Πολωνία) όσον αφορά την ικανοποίηση των πολιτών από το επίπεδο των υπηρεσιών υγείας στη χώρα τους (πρώτη στη λίστα ικανοποίησης είναι η Νορβηγία). Επιπλέον, το 8% των κατοίκων δηλώνουν ότι έχουν ακάλυπτες ανάγκες στον τομέα της υγείας. Το παραπάνω ποσοστό ανέβηκε στο 24% μέσα στην πανδημία. Τέλος, η χώρα μας βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις της λίστας αναφορικά με τη δαπάνη που καταβάλλουν από την τσέπη τους οι πολίτες για την υγεία τους. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα βρίσκεται έκτη στη λίστα, με πρώτη την Ελβετία, ενώ ακολουθούν Κορέα, Χιλή, Κίνα και Πορτογαλία. Οι δαπάνες αυτές αφορούν κατά 37% φάρμακα, κατά 31% νοσοκομειακή περίθαλψη, κατά 13% οδοντιατρική φροντίδα και κατά 18% εξωνοσοκομειακή περίθαλψη.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι πρόσθετες δαπάνες για την υγεία και το χρέος που σχετίζεται με την Covid-19 θα επιβαρύνουν πολύ τους προϋπολογισμούς των χωρών και θα απαιτήσουν προσεκτικό έλεγχο για τη μεγιστοποίηση της σχέσης ποιότητας/τιμής στα φάρμακα και στις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι οι δαπάνες για την υγεία συνεχίζουν να επικεντρώνονται κυρίως στην περίθαλψη παρά στην πρόληψη ασθενειών και στην προαγωγή της υγείας, ενώ πολύ περισσότερα χρήματα δαπανώνται στα νοσοκομεία παρά στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Οι δαπάνες για την πρόληψη ασθενειών παραμένουν σχετικά χαμηλές, αντιπροσωπεύοντας μόνο το 2,7% του συνόλου των δαπανών για την υγεία κατά μέσο όρο.

Κλείνουμε λέγοντας ότι ένας από τους σκοπούς αυτού του περιοδικού είναι να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση και στην κινητοποίηση των επαγγελματιών υγείας προς την κατεύθυνση της ενεργητικής προώθησης της προληπτικής ιατρικής σε όλες τις ηλικίες, παρέχοντας επιστημονικά τεκμηριωμένα και χρηστικά άρθρα.