Περίπου το 20% των συνολικών περιπτώσεων του καρκίνου του μαστού υπερεκφράζουν τον υποδοχέα του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα 2 (HER2) και αντιπροσωπεύουν τον «HER2 θετικό» υπότυπο.

Στις περιπτώσεις αυτές, η νόσος χαρακτηρίζεται από πιο επιθετική βιολογική συμπεριφορά, αυξημένο κίνδυνο υποτροπής και εμφάνισης μεταστάσεων αλλά και συχνή διάγνωση εγκεφαλικών μεταστάσεων. Ιστορικά, ασθενείς με HER2 θετικό καρκίνο του μαστού είχαν δυσμενή πρόγνωση. Η ανάπτυξη μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι του HER2 θετικού καρκίνου μαστού και ιδιαίτερα η τραστουζουμάμπη από το 1998 και αργότερα η περτουζουμάμπη, καθώς και άλλες θεραπευτικές εξελίξεις που έχουν συντελεστεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν ρίξει άπλετο φως στην κατανόηση της μοριακής βιολογίας και τη βελτίωση της αντιμετώπισης της νόσου, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται πλέον υψηλό ποσοστό ίασης στα πρώιμα στάδια, αλλά και μακροχρόνια επιβίωση, με εξαιρετική ποιότητα ζωής ακόμα και στις προχωρημένες περιπτώσεις.

Αχίλλειο πτέρνα αποτελούσε, μέχρι πρόσφατα, το γεγονός ότι τα μονοκλωνικά αυτά αντισώματα (Τραστουζουμάμπη/Περτουζουμάμπη) δεν ήταν αναποτελεσματικά στο να προλαμβάνουν την εμφάνιση εγκεφαλικών μεταστάσεων, αφού λόγω του μεγάλου μοριακού τους βάρους δεν μπορούσαν να διαπεράσουν τον λεγόμενο αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι εγκεφαλικές και λεπτο- μηνιγγικές μεταστάσεις αναπτύσσονται πολύ συχνά, στο 30-50% των ασθενών με HER2 θετική μεταστατική νόσο, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά την επιβίωση αλλά και την ποιότητα της ζωής των ασθενών αυτών.

Για την αντιμετώπιση των εγκεφαλικών μεταστάσεων προτείνεται συνήθως κάποια τοπική θεραπεία και συγκεκριμένα χειρουργική επέμβαση, στερεοτακτική ακτινοχειρουργική (SRS: Stereotactic Radio-Surgery) ή ακτινοβολία ολόκληρου του εγκεφάλου (WBRT:Whole Brain Radio -Therapy), ενώ αρχικά δεν ακολουθείται αλλαγή της συστηματικής θεραπείας εφ’ όσον η νόσος στο υπόλοιπο σώμα βρίσκεται σε έλεγχο.

Πρόσφατα είχαμε την έγκριση από τους FDA και ΕΜΑ ενός νέου φαρμάκου για τον Her2 θετικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού με την ονομασία Τucatinib, το οποίο μελετήθηκε και σε ασθενείας με εγκεφαλικές μεταστάσεις. Η έγκριση χορηγήθηκε βάσει των αποτελεσμάτων της κλινικής μελέτης HER2 CLIMB που ανακοινώθηκαν στα πλαίσια του Διεθνούς Συνεδρίου για τον Καρκίνο του Μαστού -SABCS 2019.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό μικρομοριακό εκλεκτικό αναστολέα του HER2, που χορηγείται από το στόμα σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία (χάπια capecitabine) και του μονοκλωνικού αντισώματος transtuzumab. Ο συνδυασμός φαίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματικός σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει εξελιχθεί μετά από δύο προηγούμενες θεραπείες, αλλά και σε ασθενείς με εξελισσόμενες ή σταθερές, προηγουμένως θεραπευμένες ή όχι, εγκεφαλικές μεταστάσεις, που αποτελούσαν το 50% του συνολικού πληθυσμού της μελέτης, κατ’ αντιστοιχία με την καθημερινή πράξη. Η προσθήκη του Τucatinib οδήγησε σε σημαντική μείωση του κινδύνου επιδείνωσης της νόσου κατά 46% και του κινδύνου θανάτου κατά 34% στον συνολικό πληθυσμό.

Σοβαρού βαθμού διαρροϊκές κενώσεις εμφάνισε το 13% των ασθενών. Στην δε δύσκολη ομάδα των ασθενών με εγκεφαλικές μεταστάσεις, η προσθήκη του Τucatinib είχε πρωτοφανή αποτελεσματικότητα, αφού καθυστέρησε σημαντικά την επιδείνωση των εγκεφαλικών εστιών σε πλέον του 40% των ασθενών και πέτυχε διπλασιασμό της συνολικής επιβίωσης των ασθενών, διατηρώντας εν ζωή στο 1 έτος, περισσότερες από 7 στις 10 ασθενείς που το έλαβαν.

Ως εκ τούτου, ο συνδυασμός tucatinib, capecitabine και transtuzumab προτείνεται από την 2η γραμμή σε ασθενείς με εξελισσόμενες εγκεφαλικές μεταστάσεις που δεν επιδέχονται τοπική θεραπεία και από την 3η και πλέον γραμμή σε ασθενείς με ή χωρίς εγκεφαλικές μεταστάσεις. Η εν λόγω καινοτόμος θεραπεία φαίνεται να καλύπτει την ανεκπλήρωτη κλινική ανάγκη για αποτελεσματική θεραπεία στο κεντρικό νευρικό σύστημα και διπλασιασμό της συνολικής επιβίωσης ακόμα και σε περιπτώσεις ασθενών με εξελισσόμενη εγκεφαλική νόσο που δεν δύναται να λάβει κάποια τοπική θεραπεία, παρέχοντας σημαντική ανακούφιση σε χιλιάδες ασθενείς και ιατρούς ανά τον κόσμο.