Το Σύνδρομο της «Ραγισμένης Καρδιάς» (Broken Heart Syndrome) ή αλλιώς σύνδρομο Takotsubo ή μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo, είναι μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση, της οποίας τα συμπτώματα ομοιάζουν με τα αντίστοιχα του εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Πράγματι, τα συμπτώματα του συνδρόμου της ραγισμένης καρδιάς και η κλινική εικόνα του ασθενούς είναι παρόμοια με την κλινική εικόνα του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, χωρίς όμως να διαπιστώνεται απόφραξη στεφανιαίας αρτηρίας. Με άλλα λόγια, οι συνθήκες που προκαλούν τη μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo είναι πολύ διαφορετικές. Όπως είναι γνωστό, το έμφραγμα του μυοκαρδίου προκαλείται από απόφραξη μιας μεγάλης αρτηρίας που τροφοδοτεί τον καρδιακό μυ. Στο σύνδρομο όμως της ραγισμένης καρδιάς, οι εξετάσεις δεν δείχνουν ότι τέτοιες αποφράξεις ενοχοποιούνται για το συμβάν. Αντίθετα, η πάθηση φαίνεται να εμφανίζεται όταν μια απότομη αύξηση των ορμονών του στρες προκαλούν ένα προσωρινό σοκ στα κύτταρα του καρδιακού μυός.

Πρόκειται για ένα σύνδρομο αναστρέψιμης συστολικής δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας, που περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 1990 από τους Sato et al. Επειδή αυτό το σύνδρομο μπορεί να προκληθεί από ένα ισχυρό συναισθηματικό στρες, όπως για παράδειγμα ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, η κατάσταση αυτή έγινε γνωστή και ως σύνδρομο «ραγισμένης καρδιάς».

Ο Dr. Ilan Wittstein, καρδιολόγος και ο κατεξοχήν ειδικός στο σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, με ένα άρθρο του το 2005 στο New England Journal of Medicine εξηγούσε τους μηχανισμούς της βραχυπρόθεσμης καρδιακής ανεπάρκειας μετά την εκδήλωση ενός ακραίου στρες, και μπορούμε να πούμε ότι εισήγαγε «δυναμικά» αυτό το σύνδρομο στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μας λέει ο Dr. Ilan Wittstein, η ικανότητα άντλησης της καρδιάς ανακάμπτει πλήρως σε μία ή δύο εβδομάδες. Αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να αναπτύξουν καρδιακή ανεπάρκεια ή απειλητική για τη ζωή καρδιακή αρρυθμία.

Η ακριβής αιτία του συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς είναι ασαφής. Θεωρείται ότι ένα «κύμα» ορμονών του στρες, όπως είναι η αδρεναλίνη, μπορεί προσωρινά να βλάψει τις καρδιές ορισμένων ανθρώπων. Το πώς ακριβώς αυτές οι ορμόνες μπορεί να βλάψουν την καρδιά ή εάν κάτι άλλο ευθύνεται, δεν είναι απολύτως σαφές.

Υπάρχει η υποψία ότι μια παροδική στένωση των μεγάλων ή μικρών αρτηριών της καρδιάς μπορεί να διαδραματίζει κάποιο ρόλο στην εκδήλωση του συνδρόμου. Τα άτομα που έχουν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς μπορεί επίσης να παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις στη δομή του καρδιακού μυός.

Επίσης, τα άτομα με μυοκαρδιοπάθεια που οφείλεται στο στρες μπορεί να έχουν μερικούς από τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου για καρδιακή προσβολή, όπως είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση ή ο διαβήτης – καταστάσεις που επίσης κάνουν τα μικρά αιμοφόρα αγγεία επιρρεπή σε δυσλειτουργία, μας λέει ο Dr. Wittstein.

Μερικοί πιθανοί στρεσογόνοι παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, είναι:

  • ο θάνατος αγαπημένου προσώπου
  • η απώλεια εργασίας ή οι οικονομικές δυσκολίες
  • το διαζύγιο
  • οι έντονες συζητήσεις

Είναι επίσης πιθανό μερικά φάρμακα, σπάνια, να προκαλέσουν το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς μέσα από την πρόκληση ενός «κύματος» στρεσογόνων ορμονών. Τέτοια φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς, είναι:

  • Η Epinephrine (επινεφρίνη), η οποία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων ή σοβαρής κρίσης άσθματος
  • Το Duloxetine (Cymbalta), ένα φάρμακο που χορηγείται για τη θεραπεία νευρολογικών προβλημάτων σε άτομα με διαβήτη ή ως θεραπεία για την κατάθλιψη
  • Η Venlafaxine (Effexor XR), φάρμακο που χορηγείται για τη θεραπεία της κατάθλιψης
  • Η Levothyroxine (Synthroid, Levoxyl), ένα φάρμακο που χορηγείται σε άτομα των οποίων οι θυρεοειδείς αδένες δεν λειτουργούν ορθώς (αποτελεσματικά)
  • Φάρμακα που λαμβάνονται χωρίς ιατρική συνταγή ή παράνομα διεγερτικά, όπως είναι η μεθαμφεταμίνη και η κοκαΐνη.

Πρόληψη και θεραπεία
Πολλοί γιατροί συνιστούν μακροχρόνια θεραπεία με β-blockers ή παρόμοια φάρμακα που εμποδίζουν τις δυνητικά επιζήμιες επιδράσεις των ορμονών του στρες στην καρδιά. Η αναγνώριση όμως του άγχους και η διαχείρισή του από τους ασθενείς αποτελεί τη σημαντικότερη ενέργεια που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη του συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς, όπως θα δούμε και παρακάτω στο κεφάλαιο «Νεότερα δεδομένα για το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς».

Νεότερα δεδομένα για το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Heart Association στις 13 Οκτωβρίου 2021, υπάρχει μια σταθερή ετήσια αύξηση των περιπτώσεων του συνδρόμου αυτού τα τελευταία χρόνια, τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες, με τις γυναίκες να αποτελούν το 88,3% των περιπτώσεων. Η μελέτη εξέτασε 135.463 περιπτώσεις συνδρόμου σπασμένης καρδιάς σε νοσοκομεία των ΗΠΑ από το 2006 έως το 2017.

Η συνολική αύξηση δεν ήταν μη-αναμενόμενη, καθώς η πάθηση αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ανάμεσα στους επαγγελματίες γιατρούς, δήλωσε η Dr. Susan Cheng, επικεφαλής της μελέτης.

Ωστόσο, το εντυπωσιακό, σύμφωνα με τους ερευνητές, ήταν το γεγονός ότι το ποσοστό της πάθησης ήταν τουλάχιστον έξι έως δώδεκα φορές υψηλότερο στις γυναίκες ηλικίας 50 έως 74 ετών σε σύγκριση με τους άνδρες ή τις νεότερες γυναίκες.

Όπως μας ενημερώνει το «HealthDay», ή μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo δεν ήταν πολύ γνωστή διεθνώς μέχρι το 2005, όταν το New England Journal of Medicine δημοσίευσε έρευνα σχετικά με πάθηση αυτή.

Το σύνδρομο, όπως αναφέραμε και παραπάνω, μπορεί να προκληθεί από σωματικό ή συναισθηματικό στρες, που έχει ως συνέπεια την προσωρινή διεύρυνση του κύριου θαλάμου άντλησης της καρδιάς, που οδηγεί σε κακή άντληση. Οι ασθενείς εμφανίζουν πόνο στο στήθος και δύσπνοια, συμπτώματα παρόμοια με αυτά της καρδιακής προσβολής.

Εάν οι ασθενείς επιβιώσουν από την αρχική φάση της νόσου, είναι πολύ πιθανό να αναρρώσουν μέσα σε διάστημα μερικών ημερών ή εβδομάδων. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις εξακολουθούν να μελετώνται. Παρά την προφανή ανάκτηση της λειτουργίας του καρδιακού μυός, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα που είχαν σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για μελλοντικά καρδιαγγειακά συμβάντα.

Η επικεφαλής της μελέτης, Dr. Susan Cheng, δήλωσε πως απαιτείται να κατανοήσουμε τους κινδύνους και τα αίτια που οδηγούν στο να παρουσιάζεται το σύνδρομο αυτό με αυτήν τη συχνότητα στις γυναίκες μέσης ηλικίας. Δήλωσε ακόμη πως το τέλος της εμμηνόπαυσης μπορεί να διαδραματίζει ρόλο, όπως μπορεί να διαδραματίζει ρόλο και μια αύξηση του άγχους γενικά.

«Καθώς μεγαλώνουμε ηλικιακά και αναλαμβάνουμε περισσότερες ευθύνες στη ζωή και στη δουλειά, βιώνουμε υψηλότερα επίπεδα άγχους», επεσήμανε και συμπλήρωσε: «Και με την αυξανόμενη ψηφιοποίηση σε κάθε πτυχή της ζωής μας, οι περιβαλλοντικοί στρεσογόνοι παράγοντες έχουν επίσης ενταθεί».

Η μελέτη αυτή ήλθε σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι οργανισμοί δημόσιας υγείας έχουν εμβαθύνει στη σχέση μυαλού-καρδιάς-σώματος. Όπως μας ενημερώνει το «HealthDay», τον Ιανουάριο που μας πέρασε, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δημοσίευσε μια επιστημονική ανακοίνωση σχετικά με αυτήν τη σχέση, λέγοντας ότι υπάρχουν «σαφείς συσχετίσεις» μεταξύ της ψυχολογικής υγείας και του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου.

Η μελέτη αυτή έγινε πριν από την άνοδο της επιδημίας της Covid-19, αλλά η Dr. Cheng είπε ότι το άγχος της πανδημίας πιθανότατα οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των πρόσφατων περιπτώσεων συνδρόμου ραγισμένης καρδιάς, πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμα διαγνωστεί.

Η Erin Michos, η οποία βοήθησε στο να γραφεί η επιστημονική ανακοίνωση της «American Heart Association», αλλά δεν συμμετείχε στην πρόσφατη μελέτη, δήλωσε πως ίσως τα ευρήματα υπογραμμίζουν το πόσο σημαντικό είναι για τους γιατρούς να διερευνούν την ψυχολογική κατάσταση των ασθενών.

Η μελέτη, είπε η Michos, χρησιμεύει ως μια ισχυρή υπενθύμιση ότι όλοι πρέπει να είναι προορατικοί σχετικά με την ψυχική τους υγεία, ειδικά όσοι έχουν καρδιαγγειακό κίνδυνο, και συμπλήρωσε: «Δεν μπορούμε να αποφύγουμε κάθε άγχος στη ζωή, αλλά οι ασθενείς πρέπει να αναπτύξουν υγιείς μηχανισμούς αντιμετώπισης. Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν διαλογισμό, γιόγκα, άσκηση, υγιεινή διατροφή, επαρκή ύπνο και καλλιέργεια κοινωνικών σχέσεων ως συστήματα υποστήριξης. Για ασθενείς με σημαντικό ψυχολογικό στρες, συνιστάται η παραπομπή σε κλινικό ψυχολόγο ή άλλο κλινικό ιατρό με εξειδίκευση στην ψυχική υγεία».


  1. https://www.drugs.com/mcd/broken-heart-syndrome
  2. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/JAHA.120.019583
  3. Director of Women’s Cardiovascular Health Associate Professor of Medicine, The Johns Hopkins Hospital